Nhà thờ Tin Lành đón khách khá cởi mở: bạn có thể đến dự buổi thờ phượng Chúa nhật mà không cần hẹn trước. Không có tượng, không thắp hương, không làm dấu thánh giá; buổi nhóm chủ yếu gồm hát thánh ca, cầu nguyện, đọc Lời Chúa và nghe giảng. Người khách chỉ cần ngồi cùng mọi người, đứng lên khi mọi người đứng hát, cúi đầu khi cầu nguyện, và không nhận bánh, chén trong lễ Tiệc Thánh nếu chưa hỏi.
Nhiều người Việt quen hình ảnh nhà thờ Công giáo nên lần đầu vào nhà thờ Tin Lành thấy lạ: gian nhóm giản dị, người ta gọi nhau là anh chị em, có khi người khách được mời đứng lên giới thiệu. Bài này giúp bạn biết trước những điều đó. Bài viết ở vai người khách, không bàn giáo lý và không so sánh hơn kém giữa các hệ phái; muốn hiểu sâu, bạn nên hỏi mục sư hoặc người trong hội thánh.
Tin Lành ở Việt Nam: vài điều nên biết trước
Tin Lành là một nhánh lớn của Kitô giáo, có mặt ở Việt Nam từ đầu thế kỷ hai mươi. Ở Việt Nam có nhiều hệ phái Tin Lành khác nhau, mỗi hệ phái có cách tổ chức và nếp thờ phượng hơi khác; nơi nhóm họp có khi là nhà thờ lớn, có khi là một gian nhà nhỏ, có khi là điểm nhóm tại gia. Người theo đạo thường gọi nơi đó là nhà thờ hoặc hội thánh, gọi người lãnh đạo là mục sư hoặc truyền đạo.
Cách gọi tên cũng khác với Công giáo. Người Tin Lành gọi nhau là anh em, chị em trong Chúa; gọi buổi họp là buổi nhóm hoặc buổi thờ phượng, không gọi là thánh lễ; gọi phần chia bánh và chén là Tiệc Thánh. Bạn không cần nhớ hết, nhưng biết vài từ này giúp bạn hiểu người ta nói gì và không gọi nhầm mục sư là cha.
Nhiều hội thánh có các buổi nhóm khác ngoài Chúa nhật: nhóm thanh niên, nhóm thiếu nhi, nhóm học Lời Chúa, nhóm cầu nguyện trong tuần. Với người lần đầu, buổi thờ phượng sáng Chúa nhật là dễ dự nhất, vì đông người và có trình tự rõ ràng.
Những khác biệt người khách dễ nhận ra
Bảng dưới không so sánh hơn kém, chỉ ghi những khác biệt bề ngoài mà người quen đi chùa hoặc đi nhà thờ Công giáo hay bỡ ngỡ:
| Điều bạn để ý | Ở nhà thờ Tin Lành thường thấy | Người khách nên |
|---|---|---|
| Hình tượng | Thập tự giá trơn, không có tượng thánh | Không tìm chỗ vái lạy; cúi đầu khi cầu nguyện |
| Hương, nến, vàng mã | Không thắp hương, không đốt vàng mã | Không mang hương, không đặt lễ vật |
| Cử chỉ | Không làm dấu thánh giá, không quỳ lạy theo nghi thức | Ngồi, đứng theo mọi người |
| Âm nhạc | Hát thánh ca nhiều, có ban hát, đàn | Hát theo nếu muốn, hoặc đứng nghe |
| Người hướng dẫn | Mục sư, truyền đạo, người điều khiển chương trình | Gọi là mục sư hoặc anh, chị theo lời giới thiệu |
| Góp tiền | Phần dâng hiến trong buổi nhóm | Góp tuỳ tâm hoặc chuyền túi dâng sang người bên cạnh |
| Khách mới | Thường được chào đón, có khi mời giới thiệu | Giới thiệu ngắn tên và người mời mình |
Những nếp trên có thể khác giữa các hệ phái và giữa các hội thánh. Gặp điều gì lạ, bạn chỉ cần nhìn người bên cạnh hoặc hỏi người đã mời mình.
Một buổi thờ phượng Chúa nhật từ đầu đến cuối
Trình tự cụ thể mỗi hội thánh một khác, nhưng một buổi nhóm sáng Chúa nhật thường đi qua những phần sau:
- Đón tiếp: ở cửa thường có người chào, phát tờ chương trình hoặc sách thánh ca. Bạn cứ báo mình là khách lần đầu; người ta sẽ chỉ chỗ ngồi.
- Hát mở đầu: ban hát và hội chúng cùng hát vài bài thánh ca, mọi người thường đứng. Lời bài hát có khi chiếu lên màn hình hoặc in trong sách.
- Cầu nguyện: người điều khiển hoặc mục sư cầu nguyện, mọi người cúi đầu, nhắm mắt. Cuối lời cầu nguyện, hội chúng đáp "A-men". Bạn chỉ cần cúi đầu im lặng.
- Đọc Lời Chúa: một đoạn sách thánh được đọc to; nhiều người mở cuốn sách thánh mang theo để đọc dò theo.
- Dâng hiến: túi hoặc hộp dâng được chuyền qua các hàng ghế, hoặc có hộp đặt ở cửa. Người khách không bắt buộc góp.
- Bài giảng: mục sư hoặc truyền đạo giảng, thường là phần dài nhất. Ngồi nghe, không bấm điện thoại.
- Thông báo, chào thăm: có nơi mời khách mới đứng lên để hội thánh chào mừng; bạn có thể đứng và nói tên mình, ai mời mình đến. Nếu ngại, bạn mỉm cười chào là đủ.
- Hát kết thúc và chúc phước: mọi người đứng hát, mục sư chúc phước, buổi nhóm kết thúc.
Sau buổi nhóm, người ta thường ở lại hỏi thăm nhau. Đây là lúc dễ nói chuyện, hỏi những điều bạn thắc mắc trong buổi nhóm.
Tiệc Thánh: người khách làm gì
Ở nhiều hội thánh Tin Lành, lễ Tiệc Thánh được giữ theo định kỳ, chẳng hạn một lần mỗi tháng, chứ không phải buổi nhóm nào cũng có. Trong lễ này, bánh và chén được phân phát cho tín hữu, có nơi chuyền khay qua các hàng ghế, có nơi mời mọi người lên phía trước.
Nhiều hội thánh chỉ mời những người đã tin nhận và đã chịu báp-têm dự Tiệc Thánh; có hội thánh nói rõ điều này trước khi phát. Người khách lần đầu nên để khay đi qua mà không nhận, hoặc hỏi người đã mời mình. Từ chối nhận không phải là thất lễ; ngược lại, nhận khi chưa hiểu mới khiến người trong hội thánh ngại.
Nếu khay bánh được chuyền qua hàng ghế của bạn, bạn chỉ việc đỡ khay chuyền sang người bên cạnh. Nếu cả hàng đi lên phía trước, bạn có thể ngồi lại, nghiêng người cho người khác ra vào.
Trong lúc tín hữu nhận bánh và chén, cả gian nhóm thường rất yên lặng, có khi có lời cầu nguyện hoặc một bài thánh ca chậm. Đây không phải lúc để đứng dậy đi ra ngoài hay mở điện thoại. Nếu bạn cần ra ngoài, đợi đến khi phần này kết thúc.
Những lúng túng thường gặp và cách xử lý
Được mời đứng lên giới thiệu. Nhiều hội thánh có thói quen chào đón khách mới trước hội chúng. Bạn có thể đứng lên, nói tên và người mời mình, cảm ơn hội thánh đã đón tiếp. Nếu không muốn, bạn mỉm cười và lắc đầu nhẹ; người ta sẽ không ép.
Không biết hát. Không sao. Bạn có thể đứng cùng mọi người và nghe. Nếu muốn hát theo, lời thường có trên màn hình hoặc trong sách.
Được mời cầu nguyện chung. Ở những nhóm nhỏ, có khi người ta nắm tay nhau cầu nguyện hoặc mời từng người cầu nguyện. Bạn cứ nhẹ nhàng xin "cho mình chỉ nghe" một cách lịch sự.
Được mời ở lại tìm hiểu đạo. Một số hội thánh nhiệt tình mời khách đến các lớp học Lời Chúa hoặc mời tin nhận. Bạn có quyền nói rằng mình đến để tìm hiểu, chưa muốn quyết định gì. Người khách tôn trọng hội thánh, và hội thánh cũng nên tôn trọng nhịp của người khách.
Chắp tay vái theo thói quen. Không phải nếp của nơi này. Cúi đầu nhẹ là đủ.
Chụp ảnh trong buổi nhóm. Tránh chụp trong lúc cầu nguyện, giảng. Muốn chụp ảnh lưu niệm thì đợi sau buổi nhóm và hỏi người phụ trách.
Ăn mặc, giờ giấc và chỗ ngồi
Nhà thờ Tin Lành không có quy định chung về trang phục cho khách, nhưng nếp phổ biến là gọn gàng, lịch sự như khi đi dự một buổi gặp mặt trang trọng: áo có tay, quần hoặc váy dài vừa phải, không mặc đồ thể thao, đồ ngủ. Một số hội thánh ở miền quê và vùng cao còn giữ nếp mặc trang phục đẹp nhất trong tuần để đi nhóm; bạn mặc chỉn chu một chút là vừa.
Buổi nhóm thường bắt đầu đúng giờ và có phần hát chung ngay từ đầu. Đến sớm vài phút giúp bạn có chỗ ngồi, nhận sách thánh ca và làm quen với người ngồi cạnh. Nếu đến muộn, bạn đợi giữa hai bài hát hoặc khi mọi người đứng dậy hát mới đi vào, tránh đi ngang lúc đang cầu nguyện.
Chỗ ngồi thường không chia nam nữ, gia đình ngồi cùng nhau. Hàng đầu có khi dành cho ban hát, người phục vụ; khách mới nên ngồi các hàng giữa hoặc sau, gần người đã mời mình. Ở những điểm nhóm nhỏ, mọi người có khi ngồi vòng tròn; bạn cứ ngồi vào chỗ được mời.
Trẻ em thường có lớp riêng trong giờ nhóm. Nếu đi cùng con nhỏ, bạn có thể hỏi người đón tiếp xem có lớp thiếu nhi không, hoặc giữ con ngồi cạnh mình.
Đi cùng người yêu, bạn bè theo Tin Lành
Nếu bạn đến vì người yêu hoặc bạn thân theo Tin Lành, hãy hỏi trước họ mong bạn dự thế nào: ngồi cùng họ, ngồi ở khu dành cho khách, hay dự một buổi nhóm thanh niên trước cho đỡ ngại. Hỏi luôn cách ăn mặc ở hội thánh đó, vì có nơi khá trang trọng, có nơi giản dị.
Gia đình theo Tin Lành không thắp hương trên bàn thờ tổ tiên như nhiều gia đình người Việt khác. Nếu bạn đến nhà họ ngày giỗ hay ngày Tết, đừng ngạc nhiên khi thấy cả nhà cầu nguyện, hát thánh ca thay cho nghi thức thắp hương. Bạn đứng im lặng cùng mọi người là được. Cách mỗi tôn giáo tưởng nhớ ông bà là một đề tài riêng; ở đây chỉ nhắc để bạn không ngỡ ngàng.
Khi một bên theo Tin Lành và một bên giữ nếp thờ cúng gia tiên, chuyện cưới hỏi, ma chay, giỗ Tết cần hai gia đình trao đổi từ sớm. Một buổi đến nhà thờ cùng nhau, ngồi nghe và hỏi chuyện sau đó, thường giúp hai bên hiểu nhau hơn nhiều so với tranh luận ở nhà.
Câu hỏi thường gặp
Không theo đạo có được vào nhà thờ Tin Lành dự buổi nhóm không?
Được. Hầu hết hội thánh Tin Lành mở cửa cho khách, nhiều nơi còn khuyến khích người chưa theo đạo đến dự. Bạn chỉ cần đến đúng giờ, ăn mặc gọn gàng, ngồi cùng mọi người và giữ trật tự trong lúc cầu nguyện, giảng.
Đến nhà thờ Tin Lành có phải bỏ tiền dâng hiến không?
Không bắt buộc. Dâng hiến là việc của tín hữu và hoàn toàn tự nguyện. Người khách có thể góp một ít nếu muốn hoặc chỉ chuyền túi dâng sang người bên cạnh. Không ai đánh giá bạn vì không góp.
Ở nhà thờ Tin Lành có được chắp tay cầu nguyện không?
Bạn có thể cầu nguyện theo cách của mình trong im lặng. Người Tin Lành thường cúi đầu, nhắm mắt, có người chắp tay hoặc đan tay khi cầu nguyện. Điều nên tránh là vái lên xuống hay lạy như ở chùa, vì đó không phải nếp nơi này.
Buổi nhóm Chúa nhật kéo dài bao lâu?
Thường khoảng một đến hai tiếng, tuỳ hội thánh và tuỳ có Tiệc Thánh hay không. Bạn nên hỏi người mời mình để biết giờ bắt đầu và giờ kết thúc, sắp xếp việc gửi xe, đón con cho phù hợp.
Có nên mang hoa hay quà khi đến nhà thờ Tin Lành lần đầu không?
Không cần. Người khách không có nếp mang lễ vật. Nếu được mời đến nhà một gia đình theo Tin Lành sau buổi nhóm, bạn có thể mang một món quà nhỏ như khi đến chơi nhà bất kỳ ai, tránh rượu và đồ cúng.
Mục sư và linh mục khác nhau thế nào khi xưng hô?
Người Công giáo gọi linh mục là cha và xưng con; người Tin Lành gọi người chăn bầy là mục sư, có nơi còn có truyền đạo. Khi chào, bạn nói "thưa mục sư" là lịch sự. Muốn biết sâu về vai trò của mỗi chức phận, nên hỏi chính người trong hội thánh.