Đêm 24 tháng 12, rất nhiều người không theo đạo đến nhà thờ để xem không khí Giáng sinh, ngắm hang đá và nghe ca đoàn. Bạn hoàn toàn có thể làm vậy, miễn nhớ rằng với người Công giáo đây là một thánh lễ quan trọng bậc nhất trong năm: đứng ở sân và khu hang đá thì thoải mái, còn vào trong lòng nhà thờ thì giữ im lặng, nhường chỗ ngồi cho giáo dân, và không chụp ảnh trong lúc làm lễ.
Bài này dành cho người đi chơi đêm Noel ghé nhà thờ, người đi cùng người yêu, bạn bè theo đạo, và cha mẹ đưa con đi xem hang đá. Bài nói về nếp ứng xử của người khách và chuyện an toàn giữa đám đông; ý nghĩa đức tin của lễ Giáng sinh thì bạn nên nghe từ chính người theo đạo hoặc linh mục.
Đêm Giáng sinh ở nhà thờ khác ngày thường ra sao
Ở nhiều giáo xứ Việt Nam, lễ đêm Giáng sinh được cử hành vào tối 24 tháng 12, có nơi vào lúc nửa đêm, có nơi sớm hơn, và nhiều nhà thờ có nhiều giờ lễ nối nhau trong đêm và sáng 25. Trước lễ thường có phần ca đoàn hát, có nơi có diễn nguyện, tức là các tiết mục kể lại câu chuyện Giáng sinh bằng bài hát và hoạt cảnh. Sân nhà thờ được trang trí đèn, có hang đá đắp bằng giấy, xi măng hoặc vật liệu tự nhiên, nhiều nơi do chính các hội đoàn trong giáo xứ làm trong nhiều tuần.
Điều khác lớn nhất là đám đông. Những nhà thờ lớn ở trung tâm thành phố đêm đó có thể đông đến mức chính giáo dân cũng không vào được bên trong, phải đứng ở sân theo dõi qua loa. Đường quanh nhà thờ thường bị phân luồng, xe cộ đông, việc gửi xe khó. Với các nhà thờ giáo xứ ở khu dân cư, không khí ấm cúng hơn, nhưng sân cũng kín người và đây là đêm của bà con trong xứ.
Hiểu như vậy để thấy: người khách đến xem là được đón nhận, nhưng chỗ ngồi trong nhà thờ đêm đó là thứ rất quý với người đi lễ. Nhiều gia đình Công giáo đến sớm hàng giờ để giữ chỗ cho ông bà, cha mẹ già.
Đi xem không khí Noel ở nhà thờ: một buổi tối từ đầu đến cuối
Một lịch trình gọn cho người chỉ muốn ngắm hang đá và nghe ca đoàn mà không làm phiền ai:
- Hỏi giờ lễ của nhà thờ định đến; đi trước giờ lễ chính để xem hang đá khi sân chưa kín, hoặc đi sau lễ khi giáo dân đã ra về.
- Gửi xe ở chỗ có người trông, giữ vé; không đỗ xe chắn cổng nhà thờ hay lối đi của xe cứu thương.
- Vào sân bằng cổng chính, đi theo dòng người, không chen ngược.
- Xem hang đá, chụp ảnh ở sân nhanh gọn rồi nhường chỗ cho người sau.
- Nếu lễ đang diễn ra và bạn muốn nghe, đứng ở cuối sân hoặc ở chỗ được bố trí, giữ im lặng khi đến phần chính của lễ.
- Không vào lòng nhà thờ chỉ để chụp ảnh hoặc ngó một lúc rồi ra, nhất là khi lễ đang diễn ra.
- Ra về theo lối được hướng dẫn, kiểm tra lại đồ đạc, trẻ con trước khi rời sân.
Nếu bạn muốn thật sự dự một thánh lễ Giáng sinh, hãy chọn một giờ lễ ít đông hơn, chẳng hạn lễ sáng 25, hoặc đi cùng người bạn theo đạo để họ chỉ cho chỗ ngồi và cách theo lễ. Phần lớn nếp ứng xử trong lễ giống một thánh lễ thường ngày: đứng ngồi theo mọi người, không lên rước lễ.
Hang đá: xem và chụp ảnh thế nào cho phải
Hang đá là nơi thờ, không chỉ là tiểu cảnh. Với người Công giáo, hang đá tái hiện cảnh Chúa Giêsu giáng sinh trong máng cỏ, có tượng Thánh Giuse, Đức Mẹ, các mục đồng và có khi cả ba vua. Nhiều người dừng lại cầu nguyện trước hang đá. Đừng leo lên, đừng chạm hay nhấc tượng để tạo dáng.
Chụp ảnh không chắn người đang cầu nguyện. Nếu có ai đang đứng hoặc quỳ trước hang đá, đợi họ xong. Không đứng chắn ngay phía trước để chụp ảnh mình với hang đá trong lúc người khác đang cầu nguyện.
Tạo dáng vừa phải. Dáng hôn nhau, ngồi lên rào chắn, giơ tay làm động tác vui nhộn ngay trước tượng là điều nhiều giáo dân thấy phản cảm. Một tấm ảnh đứng cạnh hang đá nhìn ấm áp vẫn đẹp hơn.
Không thắp hương ở hang đá. Đây không phải nếp của nhà thờ. Một số nơi có chỗ thắp nến; nếu không thấy, đừng tự đặt nến hay hương.
Đèn trang trí, dây điện. Hang đá thường có nhiều dây đèn và ổ cắm tạm. Giữ trẻ con tránh xa, không giẫm lên dây.
Ảnh có người khác. Ảnh chụp đông người ở sân là chuyện bình thường, nhưng chụp cận mặt một cụ già đang lần chuỗi rồi đăng lên mạng thì nên hỏi trước, hoặc không đăng.
Đứng ở đâu, làm gì trong đêm Noel
Đêm Giáng sinh, mỗi khu vực trong khuôn viên nhà thờ có một không khí khác nhau. Bảng dưới gợi ý cách người khách ứng xử ở từng chỗ:
| Khu vực | Không khí | Người khách có thể | Nên tránh |
|---|---|---|---|
| Đường và cổng nhà thờ | Đông, xe cộ, hàng rong | Đi theo dòng người, giữ đồ | Đứng tụ tập chắn cổng |
| Sân và hang đá | Vui, nhiều người chụp ảnh | Ngắm, chụp ảnh nhanh, nghe ca đoàn | Leo trèo, ngồi lên rào, xả rác |
| Khu đứng theo dõi lễ ngoài sân | Trang nghiêm hơn, có loa | Đứng yên, im lặng ở phần chính | Nói cười to, bật nhạc điện thoại |
| Lòng nhà thờ | Thánh lễ đang diễn ra | Chỉ vào nếu thật sự muốn dự trọn lễ | Vào chụp ảnh, đi ngang lối giữa |
| Khu vực các hội đoàn, ca đoàn | Người chuẩn bị lễ đi lại | Nhường đường | Xin vào chụp ảnh cùng khi họ đang bận |
Ở nhiều nhà thờ đông, đội trật tự là các thanh niên trong giáo xứ đeo thẻ hoặc mặc áo đồng phục. Họ hướng dẫn chỗ đứng, chỗ đi; làm theo họ là cách dễ nhất để không làm phiền ai.
An toàn khi đi chơi Noel giữa đám đông
Đêm Giáng sinh là một trong những đêm đông người nhất ở các thành phố. Vài điều nên chuẩn bị:
- Giữ đồ: túi đeo trước ngực, điện thoại không cầm lỏng tay khi chụp ảnh; nơi đông người thường có kẻ móc túi.
- Trẻ nhỏ: cho trẻ mặc áo màu dễ nhận, ghi số điện thoại của cha mẹ vào một tấm thẻ trong túi áo trẻ, thống nhất trước một điểm hẹn nếu lạc nhau.
- Người già, người đau chân: đứng lâu giữa đám đông rất mệt; chọn giờ vắng hoặc nhà thờ giáo xứ nhỏ gần nhà.
- Không đốt pháo, không mang bóng bay bơm khí dễ cháy vào khu có đèn trang trí và nến.
- Đi xe máy: nhiều tuyến đường bị cấm hoặc phân luồng; không phóng nhanh, không lạng lách trên đường về khuya.
- Rượu bia: nếu có tiệc trước đó, đừng lái xe; cũng đừng vào khuôn viên nhà thờ khi đã say.
- Thời tiết: miền Bắc tháng 12 lạnh, đứng ngoài sân lâu dễ nhiễm lạnh; mang áo ấm, khăn, đồ uống nóng để dùng ngoài khuôn viên.
Những điều trên không riêng gì nhà thờ, nhưng đêm Giáng sinh là lúc người ta hay chủ quan nhất, vì ai cũng đang vui.
Đi cùng người yêu, bạn bè theo đạo
Với người theo đạo, đêm Giáng sinh không phải buổi đi chơi mà là đêm lễ. Nhiều bạn trẻ Công giáo vẫn muốn đi chơi cùng người yêu không theo đạo sau lễ, nhưng giờ lễ là giờ của họ với gia đình và giáo xứ. Nếu bạn được rủ đi cùng, hãy hỏi rõ: họ muốn bạn ngồi dự lễ cùng, đợi ở ngoài, hay gặp sau lễ. Mỗi lựa chọn đều ổn, miễn hai người thống nhất trước.
Nếu ngồi dự cùng, bạn làm theo những nếp như một thánh lễ thường: đứng ngồi theo mọi người, không lên rước lễ, không bấm điện thoại. Nếu đợi ở ngoài, đừng nhắn tin giục giã trong lúc họ đang dự lễ. Nếu gặp gia đình họ ở sân nhà thờ, một lời chúc "chúc mừng Giáng sinh" tự nhiên là đủ; lời chúc chi tiết hơn cho bạn bè theo đạo có nhiều gợi ý riêng.
Nhiều gia đình Công giáo có tiệc đêm hoặc bữa sáng ngày 25 sau lễ. Nếu được mời, bạn đến với tư cách khách như mọi bữa cơm gia đình khác; mang một món quà nhỏ là đủ, không cần quà mang tính tôn giáo.
Cha mẹ không theo đạo đưa con đi xem Noel
Trẻ con rất thích hang đá, đèn sao và ông già Noel. Đây là dịp tốt để dạy con biết rằng mỗi người có một niềm tin, và đến nơi của người khác thì mình giữ nếp của nơi đó. Trước khi đi, bạn dặn con: ở đây có nhiều người đang cầu nguyện, mình đi nhẹ, nói nhỏ, không chạm vào tượng.
Nếu con hỏi "hang đá là gì", "em bé trong máng cỏ là ai", bạn có thể trả lời đơn giản theo những gì mình biết và gợi ý con hỏi thêm cô chú theo đạo. Không cần né tránh, cũng không cần thêm bình luận của mình về đúng hay sai.
Với trẻ nhỏ, nên đi sớm, ở trong khoảng thời gian ngắn, và về trước khi sân đông nhất. Một buổi xem hang đá nửa tiếng mà con nhớ mãi vẫn hơn một đêm bế con chen chúc đến khuya.
Nhiều nhà thờ giáo xứ nhỏ ở khu dân cư cũng làm hang đá rất công phu và mở cửa sân từ mấy tối trước ngày 24, có nơi để hang đá đến sau Tết dương lịch. Đưa con đến xem vào một buổi tối ngày thường trong tuần lễ đó vừa đỡ đông, vừa có thời gian cho con hỏi han, lại không chen vào giờ lễ của bà con trong xứ. Trước khi vào sân, chào người trông xe hoặc người coi nhà thờ một câu, hỏi xem có được vào ngắm hang đá không; gần như nơi nào cũng vui vẻ mời vào.
Nếu ở khu bạn sống có đội ông già Noel đi phát quà, các nhóm thiện nguyện của giáo xứ đi thăm người nghèo, bạn có thể kể cho con nghe đó cũng là một phần của mùa lễ với người Công giáo: thăm hỏi, chia sẻ. Để con hiểu rằng Giáng sinh không chỉ có đèn và quà, mà còn là dịp người ta nghĩ đến người khác, đó là điều đáng mang về nhà sau buổi tối.
Câu hỏi thường gặp
Không theo đạo có được vào dự lễ đêm Giáng sinh không?
Được, nhà thờ không kiểm tra ai theo đạo. Tuy vậy đêm đó chỗ ngồi rất chật, nên nếu không thật sự muốn dự trọn thánh lễ thì bạn nên đứng ở sân, nhường ghế trong nhà thờ cho người đi lễ, nhất là người già và gia đình có con nhỏ.
Nên đến nhà thờ lúc mấy giờ đêm Noel?
Giờ lễ mỗi giáo xứ khác nhau và có thể có nhiều giờ trong đêm. Nếu chỉ muốn xem hang đá, nên đến trước giờ lễ chính một khoảng hoặc sau khi lễ kết thúc. Hỏi trước người theo đạo hoặc văn phòng giáo xứ để biết giờ cụ thể.
Có được chụp ảnh trong nhà thờ đêm Giáng sinh không?
Ở sân và khu hang đá, chụp ảnh là chuyện bình thường nếu không chắn người khác. Trong lòng nhà thờ khi đang có lễ, bạn không nên chụp, nhất là ở phần chính của lễ. Không dùng đèn chớp và không đứng trên ghế để chụp.
Có nên mang hoa, quà đến tặng nhà thờ đêm Noel không?
Không cần. Người khách đến xem không có nếp mang lễ vật. Nếu muốn đóng góp cho giáo xứ, bạn có thể bỏ vào hòm công đức hoặc hỏi văn phòng giáo xứ. Quà tặng nên để dành cho bạn bè, gia đình theo đạo mà bạn quen.
Chúc người Công giáo đêm Giáng sinh thế nào cho phải?
Một câu "chúc mừng Giáng sinh" hoặc "chúc anh chị một mùa Giáng sinh an lành" là đủ và được đón nhận. Tránh đùa cợt về nghi thức, về tượng thánh, hoặc so sánh với tôn giáo khác ngay trong khuôn viên nhà thờ.
Trẻ con chạm vào tượng ở hang đá thì sao?
Hãy nhẹ nhàng nhắc con và đưa con lùi ra. Nếu lỡ làm xê dịch hay đổ tượng, báo cho người trong đội trật tự hoặc người coi nhà thờ để họ đặt lại, và xin lỗi; người ta thường thông cảm với trẻ nhỏ.